Co zrobić, jeśli były partner nie płaci alimentów?

Prawne sposoby egzekwowania należnych świadczeń – jak może Ci w tym pomóc adwokat

Niepłacenie alimentów to problem, z którym zmaga się wiele rodzin.

Niezależnie od tego, czy alimenty zostały zasądzone przez sąd, czy uzgodnione w ugodzie – ich niewypłacanie może poważnie wpłynąć na sytuację dziecka i całej rodziny.

Dobra wiadomość jest taka, że prawo przewiduje skuteczne mechanizmy egzekwowania alimentów – nie jesteś w tej sytuacji bezsilny. W tym artykule wyjaśniamy, co możesz zrobić krok po kroku, oraz kiedy warto skorzystać z pomocy adwokata.

1. Zacznij od ustalenia, czy alimenty są zasądzone

Aby móc dochodzić alimentów na drodze prawnej, musisz mieć:

wyrok sądu,
ugodę zatwierdzoną przez sąd,
lub akt notarialny z tzw. klauzulą wykonalności.

Jeśli masz taki dokument, a alimenty nie są płacone – możesz przejść do działania. Jeśli go jeszcze nie masz – skontaktuj się.

2. Egzekucja komornicza – jak to działa?

Najskuteczniejszym narzędziem jest skierowanie sprawy do komornika. Wystarczy, że złożysz wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów i dołączysz orzeczenie sądu (np. wyrok rozwodowy z zasądzonymi alimentami).

Komornik ma prawo m.in. do:

zajęcia wynagrodzenia, rachunku bankowego, podatku dochodowego lub emerytury,
ustalenia miejsca pracy lub majątku dłużnika,
a także do współpracy z ZUS czy Urzędem Skarbowym.

Jeśli dłużnik pracuje „na czarno” lub ukrywa dochody, komornik może wdrożyć dodatkowe środki, a Ty możesz złożyć zawiadomienie do prokuratury – więcej o tym poniżej.

3. Alimenty z Funduszu Alimentacyjnego – gdy egzekucja jest bezskuteczna

Jeśli komornik przez pewien czas nie jest w stanie wyegzekwować alimentów, możesz starać się o wypłatę świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Warunkiem jest spełnienie kryterium dochodowego – obecnie to kwota na osobę w rodzinie, która nie może być przekroczona.

Fundusz wypłaca świadczenia do wysokości zasądzonych alimentów, a następnie sam dochodzi ich zwrotu od dłużnika. To rozwiązanie pozwala utrzymać ciągłość wsparcia finansowego dla dziecka.

4. Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa

Brak płacenia alimentów przez dłuższy czas – szczególnie gdy wynika z celowego uchylania się – może być uznany za przestępstwo. W polskim prawie osoba, która uporczywie nie łoży na utrzymanie dziecka mimo możliwości, naraża się na:

grzywnę,
ograniczenie wolności,
a nawet karę pozbawienia wolności do roku.

Powyższe wynika z art. 209 kodeksu karnego, który w § 1. stanowi:

„Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.”

Jeśli sytuacja jest poważna, możesz złożyć zawiadomienie do prokuratury lub na policję. W praktyce, już sama perspektywa postępowania karnego bywa skuteczną motywacją dla dłużników.

5. Czy warto działać samemu?

Teoretycznie możesz sam złożyć wniosek do komornika lub zawiadomienie do prokuratury. W praktyce jednak doświadczenie prawne i znajomość procedur bardzo pomagają – zwłaszcza gdy: